Тыдзень беларускай мовы і літаратуры “Мова родная - мова модная”

Конкурс творчых работ "Роднай мове прысвячаю"

Роднай мове прысвячаю.
Мова родная, трапяткая,
Я нядаўна цябе вывучаю,
Многіх слоў яшчэ не разумею,
Павітацца на мове ўмею.

Агароднікава Анастасія 2 "В" клас

Свет казкі
Беларускай казкі свет чароўны,
Такія ласкавыя, добрыя словы!
Вучаць казкі добрым быць,
Паважаць людзей, любіць,
Клапацицца аб прыродзе
З землякамі жыць у згодзе.

Паўлюк Антось 4"А" клас

Прачнулася сонейка ранкам,
Цені ляглі па-над ганкам,
Ветрык шумлівы гайдае бярозы,
Заплакалі стрэхі,
Закапалі слёзы.
Весела звонкі ручай заспяваў,
З радасцю весну ён сустракаў.

Салапаеў Арсеній 2 "В"

Акцыя "Незвычайнае беларускае слова", прагляд беларускіх казак

План

тыдня беларускай мовы і літаратуры

дзяржаўнай установы адукацыі

«Сярэдняя школа №1 г.Бялынічы імя М.І.Пашкоўскага»

“Мова родная – мова модная!”

( 21.02.2025 – 28.02.2025)

На працягу тыдня прапануецца правесці наступныя мерапрыемствы:

-         конкурс малюнкаў “Мой любімы твор на беларускай мове”;

-         конкурс на лепшы сшытак па беларускай мове;

-         конкурс газет “Родная мова – цудоўная мова!”;

- акцыя “Незвычайнае беларускае слова” (вызначыць самае “незвычайнае” беларускае слова, запісаць яго пераклад, зрабіць малюнак з абраным словам);

-         камплімент роднай мове;

-    “Вялікія словы на вялікай мове” (цытаты з вершаў);

-         конкурс творчых работ “Роднай мове прысвячаю”;

-         конкурс-афішаванне малюнкаў “Вокладка любімага твора”;

-         складанне красвордаў, рэбусаў загадак і інш.

Падвядзенне вынікаў тыдня беларускай мовы

…І ў палацы, і на сцежцы вузкай,
Каб душа магла пачуць душу,
Размаўляй са мной па-беларуску,
Размаўляй па-роднаму, прашу.

Марыя Новікава

Дзень роднай мовы асаблівы для кожнай нацыі, кожнага народа, бо няма народа без мовы, няма мовы без яго носьбіта. І беларусы не выключэнне. Нам у спадчыну засталася ўнікальная мова – жывая і мілагучная, песенная і паэтычная, старажытная і сучасная. Дзякуючы ёй можам пазнаёміцца з народнымі песнямі, казкамі, звычаямі. Дзякуючы ёй ведаем гісторыю беларускага краю з легендаў і паданняў, навуковых кніг. Дзякуючы ёй сёння можам зразумець досціп народа, мудрыя ўрокі нашчадкам, закладзеныя ў прыказках і прымаўках. Нездарма мову не спыняюцца ўслаўляць у высокамастацкіх творах пісьменнікі і паэты, у ёй чэрпаюць натхненне мастакі і музыкі, прысвячаюць сур’ёзныя працы вучоныя…. Родная мова шмат не патрабуе. А калі ўжо назваў яе роднай, калі лічыш яе такой для сябе – павінен жа быць перад ёй хоць нейкі абавязак! Ці хоць часам пра яе думай. Ведайце, сёння беларуская мова стала элітарнай, бо на ёй размаўляюць высокаадукаваныя людзі: літаратары, мастакі, некаторыя дзеячы навукі. Калі ты чуеш яе – ці то сучасную літаратурную,  ці  змешаную “трасянку”, або мясцовую дыялектную – ведай, што гэта ўсё яна – наша беларуская мова. Не адварочвайся, а прымі  яе, бо яе месца ў тваёй краіне. Нашы бацькі,  дзяды і прадзеды  нямала зрабілі, каб  беларуская  мова была прызнана як роўная сярод іншых моў свету.

Інтэрактыўная раённая гульня "Знаўцы роднай мовы"

Забаўляльная праграма "Свята беларускай мовы"

Галоўнай мэтай праграмы стала магчымасць паказаць вучням не толькі мілагучнасць і прыгажосць беларускай мовы, але і прывіцце любові і павагі да сваей Радзімы.З вялікай цікавасцю вучні прынялі ўдзел у пастаноўцы беларускай казкі, расказвалі вершы , гулялі ў народныя гульні, спявалі песні. Пасля праведзенага мерапрыемства можна ўпэўнена сказаць, што ў нашай школе створаны неабходныя ўмовы для таго, каб дзеці любілі, ведалі і паважалі родную мову.

Інформ-кактэйль "На мове роднай размаўляю"

У гэтым мерапрыемстве былі задзейнічаны вучніIII-IVкласаў. Яны з цікавасцю і задавальненнем падбіралі выказванні і крылатыя выразы аб мове. Дадзенае мерапрыемства дазволіла далучыць дзяцей да духоўных скарбаў народа, абудзіць цікавасць і павагу да роднага слова, да беларускай мовы. На працягу мерапрыемства ўсім жадаючым было прапанавана прачытаць вершы або ўрыўкі з вядомых твораў беларускіх паэтаў і пісьменнікаў без падрыхтоўкі. Атрымалася вельмі цікава і займальна.

Інтэрактыўная гульня "Любіце, ведайце і шануйце родную мову"

Для вучняў 7-8 класаў прайшла інтэрактыўная гульня "Любіце, ведайце і шануйце родную мову". Мэта мерапрыемства - выхаванне  ў вучняў нацыянальнай самасвядомасці праз асэнсаванне нацыянальных  каштоўнасцей, выхаванне  павагі да роднай мовы. Вучні актыўна прымалі  ўдзел у гульне. Яна складалася з некалькіх тураў:"Гавары на роднай мове правільна", "Старажытная мова - сучасная аснова ", "З рускай на беларускую" , "Хуткамоўкі", "Куфэрак слоў", "Назаві што гэта". У заканчэнні мерапрыемства вучні прыйшлі  да высновы,  што нашы продкі-бацькі, дзяды і прадзеды- нямала зрабілі  для таго, каб наша беларуская мова была  прызнана  роўнай сярод  іншых моў свету. Таму мы павінны  любіць, ведаць  і шанаваць  сваю мову  і умець  дасканальна  валодаць ёю. 

Круглы стол "Міжнародны дзень роднай мовы"

З мэтайфарміравання у вучняў станоўчых адносін да беларускай мовы, пашырэння ведаў пра сваю Радзіму;узбагачэння слоўнікавага запасу;абуджэнняў бацькоў любові і павагі да сваёй краіны, роднай мовы, традыцый, народнай спадчыны, жадання фарміраваць усё гэта і ў сваіх дзяцей прайшоў круглы стол.

Гадзіна беларускай мовы "Сябруй з роднай мовай"

Рухомыя перапынкі "Беларускія народныя гульні"

Гульня – асноўная форма дзейнасці дзяцей, змест іх жыцця. У гульнях яны мацнеюць фізічна, духоўна, вучацца разумець навакольны свет, узаемадзейнічаць у калектыве. Беларускія народныя гульні – рухавыя. Яны вызначаюцца багаццем разнастайных уздзеянняў на арганізм дзяцей, фарміруюць у іх неабходныя фізічныя навыкі: удасканальваюць навыкі бегу (з лоўляй і ўхіленнем, у розных напрамках, са зменай тэмпу), хадзьбы па крузе, скачкі, практыкуюць ва ўменні ўзгадняць рухі са словамі; развіваюць спрыт, хуткасць, настойлівасць; выхоўваюць пачуццё павагі да традыцыйных беларускіх святаў, пачуццё калектывізму, узаемадапамогі. Народныя гульні ў комплексе з іншымі выхаваўчымі сродкамі з’яўляюцца асновай для фарміравання ў дзяцей неабходных фізічных якасцей і навыкаў, выхавання ў іх нацыянальнай самасвядомасці і цікавасці да гісторыі і культуры свайго народа. Беларускія народныя гульні таксама садзейнічаюць працэсу разумення і авалодвання беларускай мовай, выкарыстанню трапных выразаў у паўсядзённым жыцці.

Мульціманія па-беларуску

У пэўны момант шмат хто з бацькоў прыходзіць да пытання: ці існуюць мультыплікацыйныя фільмы для дзетак на беларускай мове? Для вас ёсць добрая навіна – яны існуюць! І вучні цікава глядзелі мульфільмы Прыгоды Несцеркі", Як Несцерка скарб знайшоў", "Як Несцерка на кірмаш збіраўся", "Прыгоды і паходы: Як людзі навучыліся чытаць і пісаць" і інш.

Музабоз "Сучасныя беларускія кампазіцыі на беларускай мове"

Нельга было ўтрымацца і не кінуцца ў скокі падчас мерапрыемстсва "Сучасныя беларускія кампазіцыі на беларускай мове". Беларускія песні захапілі сваёй непараўнальнай чароўнасцю, непаўторным каларытам і сакавітым гучаннем роднай мовы. Адкрывайце сабе сваё, беларусы!

Конкурс "Загадкі з роднай хаткі"

Вучні 1 «Б» класа прынялі ўдзел у конкурсе "Загадкі з роднай хаткі" з мэтай пашырэння лексічнага запасу школьнікаў і развіцця кемлівасці і цікаўнасці. Вучні-першакласнікі загадвалі аднакласнікам загадзя падрыхтаваныя загадкі пра агародніну, садавіну, жывёл, птушак і прадметы хатняга ўжытку. Было весела і пазнавальна, асабліва, калі пасля адгадкі прад’яўлялася адгадка-прадмет. Толькі ніхто не адгадаў загадку “Пасярод балота ляжыць калода, не гніе і не сохне”. Паспрабуйце адгадаць Вы.

Класная гадзіна "Дзень беларускай мовы"

Конкурс малюнкаў "Маё любімае беларускае слова"

У 1 "Г" класе з мэтай пашырэння слоўнікавага запасу вучняў, развіцця павагі і любові да роднай мовы, творчых здольнасцей вучняў быў арганізаваны і праведзены конкурс малюнкаў “Маё любімае беларускае слова”. Дзеці, пад кіраўніцтвам настаўніка, адгадвалі загадкі, рэбусы, а ў асноўную частку стваралі малюнкі, прысвечанныя словам беларускай мовы. Вынікам занятку стала выстава дзіцячых малюнкаў.

Інсцэніроўка беларускай казкі "Каза-манюка"

 

 

Турнір "Знаўцы беларускай мовы"

У 2 "Г" класе быў праведзены турнір "Знаўцы роднай мовы" з мэтай фарміравання цікавасці і павагі да беларускай мовы. Турнір спрыяў развіццю інтэлектуальных здольнасцей вучняў. На мерапрыемстве дзеці разгадвалі загадкі, падбіралі рыфму, прагаворвалі скорагаворкі, падбіралі словы з процілеглым значэннем, тлумачылі прыказкі, гулялі ў перакладчыкаў, што
садзейнічала развіццю мыслення, пазнавальнага інтарэсу, узбагачэнню слоўнікавага запасу вучняў, выхаванню павагі да Беларусі і беларускай мовы.

Вусны часопіс "Збяры прыказкі, прыметы, павер’і"

Прыказка — гэта агульнавядомае кароткае выслоўе з павучальным сэнсам. Прымаўка —  агульнавядомы ўстойлівы выраз, звычайна вобразны, які адрозніваецца ад прыказкі тым, што не з'яўляецца скончаным суджэннем і звычайна не мае павучальнага зместу. У афарыстычнай творчасці беларускага народа прыказкі і прымаўкі карыстаюцца найбольшай папулярнасцю. Яны ярка адлюстроўвалі маральна-этнічныя і эстэтычныя ідэалы, погляд на працу, жыццёвы вопыт, народную мудрасць увогуле. У некаторых з іх адбіліся язычніцкія ўяўленні. «Павер'е – гэта народнае паданне, у аснове якога ляжыць вера ў сувязь паміж лёсам чалавека, выпадковымі падзеямі і прыроднымі з'явамі». Прасцей кажучы, у даўніну людзі мелі містычныя ўяўленні аб свеце, імкнучыся ўбачыць знакі звыш у навакольнага рэчаіснасці. Нашы продкі лічылі, што ўважлівае стаўленне да гэтых пасланняў і іх аналіз можа дапамагчы пазбегнуць небяспекі, не выпусціць шчаслівы шанец, падстрахавацца ад няўдачы.

Чацверты дзень тыдня пачаўся з пяціхвілінак, прысвечаных пісьменнікам-юбілярам. Дэвізам былі абраны радкі “Быў. Ёсць. Буду”. Была аформлена выстава, якая спыняла, прыцягвала, абуджала цікавасць, жаданне сфатаграфавацца. І, магчыма, прачытаць казку, верш, п’есу, апавяданне.

Інтэрв′ю "Загавары па-беларуску"

Не так лёгка, як потым падзяліліся інтэрв’еры, браць  і даваць інтэрв’ю з запісам  на электронны носьбіт. Удзельнікі інтэрв’ю “Загавары па-беларуску” паднялі не надта лёгкія пытанні актывізацыі ўжытку беларускай мовы. Дзень роднай мовы, асэнсавана ці не, тычыцца кожнага чалавека. Бацькі, якія хочуць, каб іх дзеці размаўлялі па-беларуску, звычайна і самі беларускамоўныя. Ты так гаворыш, і твае дзеці так гавораць. Яшчэ важным уяўляецца тое, хто з’яўляецца носьбітам мовы. Медыйныя асобы, якія размаўляюць па-беларуску, – ужо эталон.

Анлайн-конкурс "Паэзіі радок чароўны"

Правадзіўся анлайн-конкурс “Паэзіі радок чароўны”, у якім прынялі ўдзел вучні, якія любяць выразна чытаць і ўмеюць гэта рабіць. Відэа былі адпраўлены і выстаўлены ў інтэрнэце для агульнага галасавання. 

Выстава беларускіх страў "Мы працяг твой, народ беларускі"

Беларуская нацыянальная кухня – гэта спадчына, якую пакінулі нашы продкі. Яна складалася на працягу шматлікіх вякоў і мае сваю гісторыю, традыцыі, асаблівасці, прыкметы, нормы, правілы і ўнікальнасць. Гэта неабходна захаваць, зберагчы і данесці да будучага пакалення, пазнаёміць вучняў з беларускай культурай і з багатымі беларускімі звычаямі і традыцыямі. Кухня  павінны актыўна ўзаемадзейнічаць і прыносіць карысць у развіцці і захаванні народнага багацця. Беларуская традыцыйная ежа – адна з важнейшых частак матэрыяльнай культуры, якая поўнасцю звязана з этнічнай гісторыяй народа. Беларусь складаецца са шматлікіх рэгіёнаў, якія адрозніваюцца па шэрагу прыкмет, маюць свае комплексы страў і свае асаблівасці. Са значным павелічэннем сувязі паміж горадам і вёскай некаторыя асаблівасці зніклі і ў выніку гэтага працэса з’явіліся новыя. Да нашых дзён захаваліся яшчэ на Беларусі ўнікальныя вёскі, у якіх, дзякуючы моцным традыцыям і абрадам,  захоўваюць і перадаюць  цікавыя рэцэпты нацыянальных страў будучаму пакаленню старэнькія бабулі і дзядулі, дзе можна ўбачыць увесь каларыт і звычаі мясцовага насельніцтва. У свяце ўзгадваюцца асаблівасці беларускай кухні, шматлікія самабытныя стравы беларусаў, прыводзяцца прыказкі пра хлеб, загадкі, гульні. Работа нясе выхаваўчы патэнцыял, выклікае цікавасць маладога пакалення да гісторыі беларускай кухні, фарміруе павагу да мінулага нашых продкаў, выклікае жаданне шанаваць, услаўляць і берагчы традыцыі нацыянальнай кухні Беларусі.

Інтэлектуальная гульня "Ведай роднае слова"

Вучні пазнаѐміліся з гісторыяй узнікнення Міжнароднага дня роднай мовы, са становішчам беларускай мовы ў нашай дзяржаве. На аснове літаратурных і музычных твораў паказалі прыгажосць роднага слова, багацце нашай духоўнай спадчыны. Праз гульню даведаліся пра культуру, літаратуру, гісторыю сваѐй краіны, свайго народа. Вучні з любоў і павагай берана адносяцца да матчынай мовы, да нацыянальнай мовы народа.

Гульня "Славутыя класікі"

Гульня “Славутыя класікі” прайшла з мэтай падагульнення, пашырэння і сістэматызацыі ведаў вучняў пра славутых людзей, а таксама развіцця умення лагічна мысліць, рабіць параўнанні, вывады, падагульненні, развіваць памяць, вобразнае мысленне, кемлівасць, знаходлівасць. Хацелася абудзіць у падлеткаў пачуццё нацыянальнай і чалавечай годнасці, цікавасць да літаратурыі, яе культурнай спадчыны, любоў да роднай зямлі.

Музычная гасцёўня "Матуліна калыханка"

Віктарына "Па старонках беларускіх народных казак"

Урок беларускай мовы "Зычныя гукі [т] – [ц’]"

Краязнаўчая віктарына "Любімыя куткі малой радзімы"

Трэці дзень “Дзень беларускага фальклору” надаў фарбаў тыдню. Ён пачаўся з прызавой латарэі беларускіх афарызмаў.

Класная гадзіна "Дзень Беларускага фальклору"

Настаўнікі беларускай мовы правялі класную гадзіну “Дзень беларускага фальклору , якая садзейнічала далучэнню вучняў да беларускай літаратурнай спадчыны, прывіццю любві да роднага беларускага слова, выхаванню нацыянальнай самасвядомасці.

Флэш-батл "Хуткамоўкі. Чытаем разам"

Разгадванне рэбусаў "Скарбонкі мудрасці"

Аказалася, што не так проста адкрываюцца “Скарбонкі мудрасці”, якія былі прадстаўлены ў выглядзе рэбусаў з назвамі гарадоў і птушак. Было цікава, але адгадак дакладных было не так і шмат. 

Аўкцыён "Растлумач фразеалагізм - атрымай цукерку"

Гульня-падарожжа "Фальклорная мазаіка"

Таксама прайшла гульня-падарожжа “Фальклорная мазаіка”.  Вучні з задавальненнем адправіліся ў вандроўку па беларускаму народнаму фальклору. Падчас гульні дзеці спыняліся на розных станцыях “Казкі”, “Прыказкі і прымаўкі”, “Загадкі”. Дзякуючы гульні вучні замацоўвалі і пашыралі веды, узбагачалі свой слоўнікавы запас, выхоўвалі павагу да роднага слова праз знаёмства са спадчынай беларускага народа.

Літаратурная гасцёўня "Слухайце, дзеткі-краскі, беларускія казкі"

Конкурс малюнкаў паводле беларускіх казак

      

Моўны турнір "Сябруем з родным словам"

Турнір прайшоў у форме гульні. Дзеці адгадвалі загадкі і рэбусы, складалі прыказкі. З вялікай ахвотай і захапленнем вучні адказвалі на пытанні, а таксама прымалі актыўны удзел у гульні "Перакладчык”. У спаборніцтве атрымала пабеду каманда хлапчукоў. Такія мерапрыемствы цікавыя і карысныя таму, што прывіваюць любоў да роднай мовы. 

Дэвізам другога дня стаў слоган “Роднаму слову – прызнанне ў каханні”, які прайшоў пад назвай “Роднаму слову-прызнанне ў каханні”. 

Фізкульхвілінкі "Пачнём дзень па-беларуску"

З самай раніцы на кожным уроку сярод 5-х класаў былі праведены фізкультхвілінкі “Пачнём дзень па-беларуску”.Яны былі цікавымі для дзяцей, дапамаглі ім адпачыць, пазбавіцца ўмоўнасцей і штампаў, адкрылі новую прастору для творчасці, зрабіліўрок дынамічным, незвычайным і запамінальным.

Акцыя "Далучы далонь"

У школе прайшла акцыя “Далучы далонь”, якая паказала шчырасць і неабыякавасць да лёсу мовы і Радзімы нашых падлеткаў. Пажаданні росквіту і дабрабыту, незалежнасці, радасці, святла, міру – у большасці тых пажаданняў, што напісалі нашы вучні на далоньках.

Раённы турнір знаўцаў "Залацінкі роднай мовы"

Пасля ўрокаў прайшоў раённы турнір знаўцаў “Залацінкі роднай мовы” (з выкарыстаннем Google формы). Мерапрыемства садзейнічала паглыбленню ведаў пра беларускую мову, выклікала цікавасць да вывучэння мовы беларускага народа, яго культурнай спадчыны.

Віктарына "Беларуская скарбонка"

      

Інсцэніроўка па творах беларускіх аўтараў

Вучні школы прынялі ўдзел у інсцэніроўках па творах беларускіх аўтараў, што спрыяла абуджэнню актыўнасці, самавыяўлення школьнікаў, дапамагло дасягнуць значных вынікаў у актывізацыі творчых здольнасцей.

https://disk.yandex.by/i/aasVFouEGQIhPw

Відэаролік "Чытаем Коласа разам"

Вучні, якія любяць выразна чытаць і ўмеюць гэта рабіць запісалі відэаролік “Чытаем Коласа разам”. Яны чыталі творы песняра на памяць.

https://disk.yandex.by/i/m2UlSq9mvbqYLA

Агульны душэўны настрой усяму тыдню надаў першы дзень. Паколькі 21 лютага – Міжнародны дзень роднай мовы, то і прайшоў ён пад назвай “Дзень роднай мовы”.

Прэзентацыя “Дзень роднай мовы”

Акцыя "Размаўляй са мной па-беларуску"

У Міжнародны дзень роднай мовы ва ўстанове прайшла акцыя “Размаўляй са мной па-беларуску”. Мэта акцыі  падтрымаць цікавасць да беларускай мовы і літаратуры як да вучэбных прадметаў і як да духоўнага здабытку народа; фарміраваць нацыянальную свядомую асобу, яе менталітэт; развіваць моўную культуру, пашыраць агульны і лінгвістычны кругагляд вучняў. Прыемна было пачуць беларускае слова на перапынках ад калег-настаўнікаў, вучняў і іх бацькоў.

Раённая моўная дыктоўка "Цудоўная родная мова"

Дыктоўку напісалі прадстаўнікі розных узростаў (ад 10 да 80 гадоў) і розных прафесій. Больш за тое, сярод удзельнікаў былі не толькі вучні, настаўнікі, бацькі вучняў, а таксама дарослае насельніцтва.

Гульня "Размаўляем па-беларуску"

 

 

Відэаролік "Камплімент роднай мове"

Відэаролік “Камплімент роднай мове” хвалебнага зместу прадстаўлены вучнямі IX-х класаў. З мэтай выхавання ў навучэнцаў павагі да роднай мовы, засваення культурных, духоўных традыцый і каштоўнасцей, павышэння матывацыі да вывучэння беларускай мовы. Відэаролік садзейнічаў развіццю аналітычнага мыслення, групавой самаарганізацыі, творчых здольнасцяў; спрыяў выхаванню патрыятызму, павагі да роднай мовы.

Выстава радаводаў "Мае карані"

        

Выстава "2022 - Год гістарычнай памяці"